Said Nursi kimdir?
Bədiüzzəman Said Nursi keçən əsrin yetişdirdiyi ən məşhur İslam mütəfəkkirlərindən biridir. 1876 – cı ildə Türkiyənin Bitlis vilayətinin Nurs kəndində dünyaya gəlmişdir. 23 mart 1960 – cı ildə Türkiyədə Şanlıurfa şəhərində dünyasını dəyişmişdir.

İti ağlı, dərin zəkası və fövqəladə qabiliyyətləri ilə kiçik yaşlarından etibarən diqqətləri cəlb edən Said Nursi adi şərtlərdə illərlə davam edən mədrəsə təhsilini üç aya qədər qısa bir zamanda başa vurmuşdur. Bütün gəncliyini təhsilə vermiş elimdəki üstünlüyünü dövründəki müxtəlif alimlərlə fikir mübadilələrində isbat etmişdir. Bu xüsusiyyətləri ilə müasirləri tərəfindən “Bədiüzzəman” “yəni zamanında tayı-bərabəri olmayan” ləqəbi ilə xatırlanmağa başlamışdır.
Said Nursi mədrəsə təhsili ilə dini elmlərdə qazandığı elmi digər fənləri də öyrənərək tamamlamış, bu zaman dövründəki müxtəlif mətbu orqanları da izləyərək ölkəsində və dünyadakı hadisələri təqib etmişdir. Digər tərəfdən də doğub böyüdüyü Türkiyənin şərq torpaqlarının problemlərini də yaşayaraq görən Said Nursi ən zəruri ehtiyacın təhsil olduğu qənaətinə gəlmiş bunun üçün Şərqdə dini və dünyəvi elmlərin birgə tədris edildiyi bir universitetin qurulmasını həyata keçirmək üçün 1907 – ci ildə İstanbula getmişdir. İstanbuldakı elmi dairələrə qısa müddətdə özünü qəbul etdirən Said Nursi müxtəlif qəzetlərə yazdığı məqalələrlə o günlərdə İstanbulu və bütün Osmanlını çalxalayan hürriyyət və məşrutiyyət mübahisələrində iştirak etmiş, məşrutiyyəti İslam adına müdafiə etmişdir. 1909 – cu ildə baş verən 31 mart hadisələrində aranı sakitləşdirməkdə böyük bir rol oynamış, buna baxmayaraq haqsız ittihamlara məruz qalaraq məhkəmə qarşısında mühakimə edilmiş, ancaq sonda bəraət almışdır. Bu hadisədən sonra İstanbuldan ayrılaraq yenidən şərq vilayətlərinə üz tutmuşdur.
Birinci Dünya Müharibəsinin baş verdiyi günlərdə Vanda yaşayan Bədiüzzəman tələbələri ilə birlikdə könüllü milis dəstələri təşkil edərək cəbhəyə yollanmışdır. Vətəninin müdafiəsində böyük xidmətlər etmiş və döyüşlərdə bir çox tələbəsi şəhid olmuşdur. Bədiüzzəmanın öz də Bitlis müharibəsində yaralanaraq əsir düşmüşdür. Üç ilə yaxın bir müddətdə Rusiyada əsirlikdə olan Said Nursi Varşava, Vyana və Sofiya yolu ilə sonda İstanbula qayıtmışdır.
İstanbulda dövlət adamlarının və elm dairələrinin böyük diqqəti ilə qarşılanmış, o zamanın ən güclü elmi quruluşu olan Darul-Hikməti İslamiyyənin üzvlüyünə qəbul edilmişdir. Bu dövrlərdə rəsmi vəzifəsindən aldığı maaşla kitablarını nəşr etdirən və onları pulsuz olaraq paylayan Bədiüzzəman İstanbul işğal edildiyi zaman nəşr etdirdiyi “Xutuvati-Sittə” adlı broşürlə böyük işlər görmüş, düşmənlərin ciddi planlarını pozmuşdur. Belə ki, işğalçıların təzyiqi altında Anadoludakı quvayi-miiliyyə hərəkatının “üsyan” olduğun bildirən şeyxülislamın fitvasına qarşı bir fətva verərək türk milli qurtuluş hərəkatının məşruluğunu elan etmişdir. Bu xidmətləri ilə Anadoluda qurulan Milli Məclisin təqdirini qazanmış və Bədiüzzəman Atatürk tərəfindən Ankaraya dəvət edilmişdir.
Bir neçə dəfə dəvət olunduqdan sonra 1922 – ci ilin sonlarında Ankaraya gələn Said Nursi Milli Məclis tərəfindən xüsusi qarşılanmışdır. Ankarada qaldığı günlərdə yeni qurulan dövlətin öndə gələnlərinin dinə münasibətinin mənfi olduğunu görən Bədiüzzəman on maddəlik bir bəyannamə hazırlayaraq Məclis üzvlərinə paylamışdır. Bu bəyannamədə yeni inqilabın memarlarını İslam şəriətinə sahib çıxmağa çağırmış və bundan sonra Mustafa Kamalla bir neçə görüşü olmuşdur. Şərq Ümumi Vaizliyi, millət vəkilliyi, diyanət üzvlüyü kimi vəzifələr təklif edilsə də heç biri ilə razılaşmayaraq təkrar Vana qayıtmışdır.
O zamanlarda baş verən Şeyx Səid Üsyanı ilə heç bir əlaqəsi olmadığı, hətta ondan kömək istəyən Şeyx Səidi bu niyyətindən daşındırmağa çalışmasına baxmayaraq bu hadisələrdən sonra Bədiüzzəman Vandakı inzivaya çəkildiyi məkandan alınaraq Burdura, oradan da Spartanın Barla nahiyəsinə aparılmışdır. Burada “mənəvi cihad” xidmətinə başlamış, bir-birinin ardınca qələmə aldığı əsərlərində imanın əsaslarını tərənnüm etmişdir. Bu əsərlər imanının təhlükədə olduğunu hiss edən xalqın böyük diqqətinə səbəb olmuş və əldən ələ dolaşaraq sürətlə yayılmışdır. O dövrdə əllə yazılaraq çoxaldılan əsərlərinin ümumi tirajı 600 000 –ə çatmışdır. Başladığı hərəkatın xalq tərəfindən dəstəklənməsindən narahat olan o dövrdəki dövlət idarəçiləri Said Nursini 1935 – də Əskişəhər, 1943 də Afyon, 1952 – ci ildə də İstanbul Məhkəmələri tərəfindən mühakimə etmişlər. Bunlardan bir nəticə əldə edilməmiş, ancaq Bədiüzzəman Kastamonuda, Əmirdağda, Spartada güclü nəzarət və təqib altında  yaşamağa məcbur olmuşdur.
Ömrünün son günlərinə qədər heç bir qayda-qanun tanımayan əziyyətlərə məruz qalan Bədiüzzəman Said Nursi, bütün bunlara baxmayaraq iman xidmətinə möhtəşəm bir qətiyyətlə davam etmiş, ən çətin şərtlər altında 6 min səhifədən çox “Risaleyi-Nur” külliyyatnı tamamlamağa müvəffəq olmuşdur. Quranı bu əsrin idrakına uyğun iqna edici bir üslubla izah edən bu əsər onun əzab-əziyyətli həyatının ən gözəl meyvəsidir.   

7177 dəfə oxunub

İstifadəçi şərhləri

çap versiyası     göndər     yuxarı